monosacharydy
monosacharydy

Monosacharydy (jednocukry, cukry proste) mają najprostszą budowę. Zawierają od trzech do siedmiu atomów węgla w cząsteczce ( np. triozy trzy atomy węgla, pentozy pięć, heksozy sześć). Każdy cukier prosty ma kilka grup hydroksylowych ( -OH) i jedną grupę karbonylową: aldehydową ( -CHO) lub ketonową ( -CO). Gdy zawiera grupę aldehydową, jest nazywana aldozą, gdy ketonową – ketozą.

Najprostsza aldoza i ketoza
Najprostsza aldoza i ketoza

Monosacharydy są chemicznie obojętne, mają słodki smak, dobrze rozpuszczają się w wodzie i wykazują aktywność osmotyczną. W roztworach wodnych cząsteczki niektórych z nich tworzą pierścienie. Między grupą aldehydową lub ketonową, a jedną z grup hydroksylowych tworzy się mostek tlenowy, zamykający cząsteczkę (jest to reakcja odwracalna). Pierścienie pięcio- i sześciowęglowe są na tyle trwałe, że stanowią podstawową formę, w jakiej występują niektóre monosacharydy (np. ryboza, deoksyryboza czy glukoza).

Ryboza różni się od deoksyrybozy obecnością tlenu przy drugim atomie węgla.
Ryboza różni się od deoksyrybozy obecnością tlenu przy drugim atomie węgla.
Powstawanie formy pierścieniowej glukozy
Powstawanie formy pierścieniowej glukozy

Reklamy